Boek over Bomen en Mensen

Het boek Bomen en Mensen werd in 2000 uitgegeven door Bomenstichting Utrecht en Uitgeverij Boom onder redactie van Frans Moens en Roelie de Weerd.

Omslag Bomen en Mensen- Uitgave Bomenstichting

Een oeroude relatie
Bomen behoren tot de oudste levensvormen op aarde. Vanaf de oertijd is de boom een mystieke levensgezel geweest van de mens. Dit boek geeft een boeiend beeld van de relatie tussen mensen en bomen, zowel in de historie, de gebruiken en de rituelen als in de verscheidenheid aan boomsoorten.
(Tekst Bomenstichting)

Uitgebreid beschreven
Het eerste deel van het boek bestaat uit 7 hoofdstukken die de relatie tussen boom en mens belichten: bomen en geschiedenis, religie, de bijbel, volksleven, sprookjes, welzijn en gebruik.
In het tweede gedeelte wordt van 19 boomsoorten een soortenbeschrijving gegeven. Daarin komen zowel de etymologie en groei aan bod, als het karakter van de boom en de rol in verhalen en geloof.

Bomen en Mensen / Een oeroude relatie
Prijs: € 34,00
Het boek is onder andere te bestellen bij de Bomenstichting

Otomi Cutout Figurines

Lord of the Mountain / Señor Monte

Online tentoonstelling indiaanse kunst

Op de website van het Museum of Anthropoloy, Missouri, USA is een online tentoonstelling uit 2004 te zien van Otomi papierkunst.

Het thuisland van de Otomi

De Otomi indianen
De Otomi indianen wonen in de stad San Pablito die ongeveer in het midden van Mexico ligt. Ze zijn van oudsher landbouwers. Vandaar dat in hun religie geesten voorkomen die in zaden, planten, regen en de zon huizen. Deze geesten belichamen voor de Otomi dat wat gerespecteerd moet worden. Ze worden gebruikt om sociale waarden en normen door te geven.
Afbeeldingen van de geesten ontstaan door hun vormen in papier uit te knippen. Daarbij wordt het papier doormidden gevouwen, zodat de ingewikkelde patronen altijd symmetrisch worden.

Vezels van de bast van de Amate

Papier van heilige boom
Voor de geknipte afbeeldingen gebruiken de indianen een speciale papiersoort die Amate heet. Het wordt gemaakt van de bast van een boom die voor de Otomi heilig is: de Amate (Ficus tecolutensis), een mexicaanse wurgvijg. Van het binnenste deel van de bast wordt papier gemaakt. Dit papier is honderden jaren geleden ook gebruikt om heilige geschriften op vast te leggen. Het pre-colombiaanse Amate papier is zo sterk dat het de tand des tijds heeft doorstaan. De geschriften worden nu in musea en bibliotheken bewaard.

Gebruik van de papierfiguren
De papierfiguren worden door religieuze leiders gebruikt in rituelen. Met deze rituelen hopen de Otomi de geesten waarvan ze een figuur hebben gemaakt te beinvloeden. Er zijn rituelen om ziekte te voorkomen en om hun planten mooi en sterk te maken. De uitgeknipte figuren van de Otomi geven inzicht in hoe zij naar de wereld kijken en naar hun eigen plaats in het grote geheel.

Montezuma, Sandstrom Collectie

Figuursoorten
Er zijn verschillende en bijzondere soorten figuren. Van al deze figuren zijn op de website afbeeldingen te zien:

• Familiefiguren

De Otomi zijn afhankelijk van hun eigen groep familieleden. Daarom zijn familiebanden een belangrijk deel van hun leven.

• Vruchtbaarheidsfiguren

Voor hun voedsel zijn de Otomi afhankelijk van vruchtbaarheid en een goede oogst. Figuren van zaadgeesten vertegenwoordigen het belang van landbouw en de opbrengst daarvan.

• Natuurfiguren

Figuren uit deze categorie vertegenwoordigen de krachten van de natuur. Ze herinneren de indianen eraan dat ze voor hun overleving afhankelijk zijn van de natuur.

• Anti-cultuurfiguren

Deze figuren laten de geesten zien die zich richten tégen de standaard waarden en geloofsovertuigingen van de Otomi.

• Boodschappers

De geesten die als boodschappers tussen de mensenwereld en de wereld van de geesten optreden worden in deze figuren getoond.



Deze tekst is een ingekorte vertaling van de engelse tekst die de tentoonstelling begeleidt. De oorspronkelijke tekst is geschreven door Molly McMullen in 2004.
De alinea 'Papier van heilige boom' heb ik toegevoegd. Bron: http://www.delange.org/Chalcatzingo2/Chalcatzingo2.htm

Online tentoonstelling:
Otomi Cutout figurines

Tree doing Ruku

In een bos in de buurt van Sidney, Australië staat een gebogen boomstronk die er uitziet als een biddend persoon. Het is een houding waarin islamieten bidden: de 'Ruku'. Bidden met gebogen rug en de handen op de kniëen, het hoofd in de richting van Mekka. Wonderbaarlijk genoeg staat deze boomstronk inderdaad ook gebogen in de richting van de Heilige Kabaa in Mekka.

Via Naouar, dankje!
 
Bron

• www.islamcan.com

Britse televisieserie over bomen

Taxus Baccata /BBC Gardening

Op maandagavonden om 20:00 herhaalt BBC 2 de Britse serie "The Trees That Made Brittain". Vanavond de eerste aflevering, over eeuwenoude taxusbomen.
 
"Trees are the oldest living inhabitants of the planet. From the magnificent oak to the beautiful willow they have all played a part in shaping the landscape we live in today."



Een reis van boom naar boom
Een 'arboreal adventure' , oftewel een 'bomenavontuur' wordt de serie genoemd. Twee deskundige presentatoren reizen door Engeland en onderzoeken bijvoorbeeld waarom bomen zo lang leven en welk hout geschikt is voor wapens. Ook ontdekken ze waarom de taxusboom vaak op begraafplaatsen staat en wat de eik met whiskey te maken heeft.
 
In uitzendingen van telkens een half uur wordt zo getoond welke invloed verschillende boomsoorten hebben gehad op het landschap, de mythologie en cultuur van Engeland.

Bij de serie is een boek van Archie Miles met de gelijknamige titel uitgegeven.

Bronnen

• BBC Gardening / The Trees That Made Brittain
• BBC Press Office

Stem der bomen.nl

Mexico : Bosque del Apache
http://offby1.atm01.sea.blarg.net/~erich/scans/bosque-del-apache-tree-small.png

Stem der Bomen
Tijdens mijn speurtocht naar informatie over luchtwortels belandde ik op de site 'Stem der Bomen'. Het hoofdmenu bestaat uit de volgende onderwerpen:
Mythologie
Bomen en religie
Bomen en volksgebruik
Bomen en cultuur
Bomen en kunst
Bomen en mensen
Boombeschrijvingen
Boombewoners
Boom en bos
Boom en geneeskunde

www.stemderbomen.nl

Wurgvijg 1 : Wortels

Strangler fig around Boeddha, Foto Jim Bullard

Luchtwortels van wurgvijg, Strangler Fig by Jack Pospisisil Iris print on watercolor paper, 24" x 34", 2001. Edition of 20

Wurgvijg
Ondertussen heb ik ontdekt dat op de foto bij het vorige stukje wel wortels staan, maar dan een heel specifiek soort: luchtwortels. Het lijkt een boom, die met zijn wortels een tempel doorboort. Maar het is een boomwurger, ook wel strangler fig of matapalo genoemd. Een wurgvijg. De Ficus benghalensis.

Groeiwijze ficus benghalensis
De zaden van de wurgvijg ontkiemen in wat humus op een andere boom en vandaaruit slingeren de vijgentakken zich om de boom heen naar beneden. Vervolgens groeien er luchtwortels naar de grond. De groei van de wurgvijg versnelt, nadat de wortels de bodem bereikt hebben. 

Ficuswortels omarmen een karkas
Het netwerk van takken dat zich om de bast strengeld verstikt de boom en die sterft langzaam af. Door het klimaat in de tropen rot de oorspronkelijke boom snel weg. Wat achter blijft is een karkas van levende ficuswortels, rond holtes waar de stam en takken van de oorspronkelijke boom eerst aanwezig waren.

Heilige vijgenboom
Deze wilde vijgenboom, ook wel Banyanboom genoemd, is de heilige boom van de Hindoes. Er zijn verschillende legenden over de oorsprong van deze boom. 

Shiva
Een van de oudste legenden komt van de oude volksstammen. Volgens hen was de Banyanboom het symbool van de rijkdom van de natuur en het thuis van Shalabhanjika, godin van de bomen. Van de zaden vervaardigde men kralen die men, geregen tot kettingen, droeg ter ere van de goddelijke moeder en Shiva.

Boeddha
Boeddha bereikte verlichting en onsterfelijkheid onder de Banyanboom. Deze is met zijn uitgebreid wortelstelsel, zijn smalle stam en zijn brede kroon het ideale symbool van verlichting, ontwaken, verzameling en concentratie van latente energieën die men nodig heeft voor een geestelijke transformatie.

Nuna whistles

Nuna Whistles uit Burkina Faso

En dan de muziek!!! Helemaal vergeten. Met hout kan je
een hoop muziek maken. Het merendeel van de
muziekinstrumenten in de wereld is tenslotte uit hout
vervaardigd. Voor gitaren gebruikt men o.a.
esdoorn-(maple), mahonie- en rozenhout. Er zijn
fluiten van ebbenhout.
Het zou mooi zijn om te weten wat voor houtsoorten
voor verschillende instrumenten worden gebruikt en
waarom. Heeft het met klankkleur of duurzaamheid te
maken? En met eigenschappen als veerkracht en
stijfheid?
Op zoek naar afbeeldingen kom ik de 'nuna whistle'
uit Burkina Fasso tegen. Prachtig houten instrument
dat grote culturele en religieuze betekenis blijkt te
hebben:

The Nuna Whistles: Burkina Faso
http://students.cdssh.org/artifacts05/group2/nuna.html

Wooden whistle
Musical instruments are used throughout Africa to
depict the wide range of various cultures. Music is
able to reveal the beauty and depth of African culture
in a way that only the rhythm, tone, and sound of the
instruments can describe. The wooden Nuna whistle,
traditionally found in Burkina Faso, is primarily
linked with ritualistic ceremonies. The whistle is
used in initiating new leaders and at funeral rites
because the music is an effective way of inspiring and
touching the hearts of many people.

Sound
The sound of the wooden whistle is often used in place
of oral communication since several whistles can
create an intense and wide range of tones. Western
cultures also use whistles as a signaling mechanism
for hunting and as a form of artistic expression. The
Western flute is often related to the whistles used in
Africa because they both achieve their sound
components by blowing air into the whistle and
stopping the flow of air through small holes on the
side of the object.

Religion
The sound produced by wooden whistles can also
coincide with the religious aspects of the culture,
awakening the presence of spirits. The music produced
by whistles and other instruments allows the African
culture to gain a spiritual connection that goes
beyond the physical world. The wooden Nuna whistle
delivers a melodious tone that is used as an
accompaniment for worship and prayer.

Dance
The Nuna whistles are also used for recreational
purposes. The music empowers the African people to
dance and put on performances for the entire community
to take part in. Music is something the entire
community can identify with; therefore, music brings a
sense of unity to the African culture. Instruments are
seen as cultural objects and, therefore, their
decorated appearance and ornamentation reflect the
country or culture of origin.

Cultural identity
The simple, clean-cut structure of the Nuna whistle parallels the lack of
resources and the economic poverty throughout Burkina
Faso. Burkina Faso is one of the poorest countries in
the world. In their society they do not have many
luxuries, and everything they make is used to serve a
purpose. The Nuna people of Burkina Faso embrace their
culture by creating musical instruments, such as the
Nuna whistle, that portrays their cultural identity.

Created By: Hilary and Anastasia
Contact Information:12@cdssh.org

Bibliography:
Hodges, Richard. "Music and Inner Life." Drum Is the
Ear of God: Africa's Inner World of Music. 1992. Far
West Press Organization. 27 Feb. 2005 .
Verderame, Lori . "Whistles." Beauty, Ritual, and
Culture. 26 Oct. 1999. Hicks Art Center . 27 Feb. 2005
. 27 Feb. 2005
"Whistles." Audible Artworks: Selected African Musical
Instruments. Smithsonian Institution. 27 Feb. 2005 .